Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Misafir umduğunu değil bulduğunu yer.
Misafirin kendisine ikram edilenin dışında bir şey ummamasını anlatır.
Ak akçe kara gün içindir.
İnsanlığın önemli sorunlarından biri “geleceğine güven”dir. Bu sorunu, toplumca çözülemeyen yerlerde kişiler çözmeye uğraşmaktadır. Zamanında para kazanma olanağını bulanlar, kara günlerinde (hastalık, yaşlılık gibi) sıkıntı çekmezler.
“Dürüst hare et nitekim düğün içün Ki ak akçe olur kare gün içün.” (Güvâht)
Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Eşek bile bir düştüğü yere bir daha düşmez.
Denenmiş şeylerden ders almanın gereğini anlatır.
İnsan insanın şeytanıdır.
İnsanı yanıltanın yine insan olduğunu anlatır. “Kişi refikinden azar” atasözüyle eşanlamlıdır.
Ölenle ölünmez.
Ölüm olayı, insan için büyük bir üzüntü kaynağıdır ama çaresi yoktur.
“Bu da meşhurdur bu âlemde bulunmaz Ölmüşün ardından ölen demişler.” (Refiki)
Kuru gayret çarık eskitir.
Bir iş yapmak isteyen önce düşünmeli, plânlar yapmalıdır; yoksa çok zahmet çekilir, verimli olmaz.
Abdestsiz sofuya namaz dayanmaz.
Kurallara göre davranmayana kimse önem vermez, ona inanmaz. Çünkü yaptığı şey ciddi değildir.
“Kurbağanın sesi derya bulatmaz, / Zağarın yavuzu kurdu korkutmaz.” (Ali İzzet)
Yol yürümekle, borç ödemekle tükenir.
Bir iş ertelemeden zamanında yapılırsa rahat edilir.
Mum dibine ışık vermez.
Mum aydınlanmaz, aydınlatır, tükeninceye dek... Ülkücü insanlar da öyledir; başkalarının mutluluğu için mutsuzluğu, başkalarının yaşaması için ölümü göze alır.
“Işık vermez hiç bir zaman dibine Şem’a iller için yanar demişler.” (Mevci)

Pages