Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Su testisi su yolunda kırılır.
Bir işe başlayanın, o işte büyük zararlara da uğrayabileceğini düşündüğünü anlatır.
“Su deştiği su yolunda kırılır. / Koç yiğidin körü kavga meydanı.” (Salburcuoğlu)
Katıra “baban kim?” demişler, “dayım at” demiş.
Kendine güveni olmayan kimse, olduğu gibi görünmek yerine iyi yanlarıyla tanınmak ister.
Evli evinde, köylü köyünde gerek.
Belli zamanlarda herkesin kendi yerinde olması gerektiğini anlatır.
El elin nesine, gülerek gider yasma.
Bak: “El elin eşeğini türkü çağırarak arar.”
Ateş düştüğü yeri yakar.
Ölüm gibi çok üzücü bir olaya, en çok olayla ilgili olanların üzülmelerinin haklı olduğunu anlatmak için söylenir.
“Derin suyun yufka çıkarsa ne hoş Düştüğü yeri gör yakarmış ateş.” (Mengâşt) / “Ateş yanmayınca tütün mü tüter Ak göğsün üstünde çıban mı biter.” (Karacaoğlan)
Cahile söz anlatmak, deveye hendek atlatmaktan güçtür.
Evreni, dünyayı, hayatı tanıtacak kısa bilgileri bile öğrenememiş bir kimseyle konuşmak, anlaşmak güçtür. “Ben diyorum bayram haftası, sen diyorsun mangal tahtası” sözü, “kazı koz anlamak”, “elifi görse mertek sanmak” deyimleri bilgisiz, okumamış kimselerle anlaşmanın zorluğunu anlatır. Cahil insanın dünyası dardır, sınırlıdır. Görgüsü kıttır. İnanışları boş inançlara dayanır. Bilimsel düşünemez. Böylesi kimselerle anlaşmak güçtür.
Çok mal haramsız, çok laf yalansız olmaz.
Belli ve normal ölçüler içinde çok para kazanmak zordur. Bu yüzden çok kimse çok kazanmak için yasa dışına çıkar; gereğinden fazla konuşanların yalan söylemek zorunda kaldığı gibi.
İtle (köpekle) dalaşmaktan çalıyı dolaşmak yeğdir.
Kötü kimselerden uzak durmanın gereğini anlatır.
'“Kendini hıfzeyle dalanına ite Ondan da çalıyı dolan demişler.” (Refiki)'''
Tatlı ye, tatlı söyle.
Sevimli, hoşa gider olmalı.
Felek, kimine kavun yedirir, kimine kelek.
'İnsanlar arasındaki eşitsizliğin Allah''tan geldiği inancını belirtir.'
“Bu söz eskidir yedirir felek Kimine kavun kimine kelek.”

Pages