Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Akçesi ucuz olanın kendisi kıymetli olur.
Bak: “Parası ucuz olanın kendisi kıymetli olur.”
Hanım kırarsa kaza, halayık (hizmetçi) kırarsa suç.
Söz ve para sahiplerinin buyruğunda olanlar, küçük görülür genellikle; en küçük kusurları suç sayılır. Oysa söz ve para sahiplerinin kusurları sevimli, kendilerine özgü bir davranış olarak gösterilir.
Başını acemi berbere teslim eden, pamuğunu cebinden eksik etmez (etmesin).
Kişiler ve toplumlar yöneticileri yada çok önemli şeylerini emanet ettikleri kimseleri kendileri seçerler. Arzuladıkları durum olmazsa, kusur kendilerinin olur.
Umut, fakirin (garibin) ekmeğidir.
Yoksul kimse hep bir gün zengin olmayı düşler.
Arpacıya borç eden, ahırım tez satar.
Sürekli borçla iş yürümez.
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın.
İnsanın herkesten önce kendini düşünmek zorunda olduğunu anlatır.
Su içene yılan bile dokunmaz.
İnsanın en doğal ihtiyacının karşılanması gerektiği anlatılır.
Adama dayanma ölür, ağaca dayanma kurur.
Bak: “Ağaca dayanma kurur, insana dayanma ölür.”
Koça (öküze) boynuzu yük değil
İnsana kendi işi ağır gelmez.

Pages