Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gözlerini açmak
Dikkatli olmak.
Acısı yüreğe çökmek
Acısının insanı fazlaca etkilemesi.
Yüz bulunca (verince) astar istemek
Kendisine bir şey verilince daha çoğunu istemek.
Balta olmak
Rahatsız etmek, zorbalık etmek. (*)
Birinden ısrarla bir şey isteme, rahatsız etme hallerinde “balta olmak” deyimi kullanılır. Üçüncü Selim. İkinci Mahmut zamanlarında Yeniçeriler, öylesine azıtırlar ki: Yollarda kadınlara sarkıntılık ederler, hamamlardan kadın kaçırırlar, her tarafı haraca keserler, her isteklerini zorbalıkla elde ederlerdi. İstanbul limanına gelen ticaret gemilerinin komisyonculuğunu zorbalıkları sayesinde ellerinde tutarlardı. Geminin yükü ne olursa olsun satış işine ancak Yeniçeri zorbaları karışır, elde edilen kârdan diledikleri ölçüde kendilerine ayırırlardı. Zorba, gemi limana gelir gelmez hemen kendi nişanı olan “balta”sını geminin burnuna asardı. Bu. geminin haracının ancak balta asanın olduğu anlamına gelirdi. Balta asmak, nişan etmek artık bir başka yeniçerinin aynı hareketi yapmaması demekti. Bu hali gören yeniçeriler: “Bu gemiye balta olunmuş” der ve dokunmadan geçerlerdi. İşte bu “balta olmak” deyimi, balta asmak zorbalığından gelmektedir.
Dostluk başka, alışveriş başka
“Alışverişte dostluk aranmamalı- anlamında söylenir.
Pusulayı şaşırmak
Ne yapacağını bilemeyecek bir hale gelmek.
Hak getire
Bulunmayan bir şey için söylenir.
Bin tarakta bezi olmak
Birçok işle uğraşmak.
Teraziye vurmak
İyi düşünmek.
Dışı eli yakar içi beni (yakar)
Dışardan iyi, gerçekte kötü olan şey.

Pages