Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Özrü kabahatinden büyük
Kendini haklı göstereyim derken daha büyük kabahat işlemek.
Maymun iştahlı
Sık sık karar değiştiren.
Ucu bucağı olmamak
Çok geniş olmak.
O tarakta bezi olmamak
O şeyle ilişiği bulunmamak.
Çıfıt çarşısı
Kötü niyetli kimselerin bulunduğu yer. (*)
“Çıfıt” sözcüğü, “Yahudi” anlamında olup Arapça “Yehud”dan Farsça’ya “cuhud”, Farsça'dan Türkçe’ye de “çıfıt” olarak geçmiştir. “Çıfıt çarşısı”, kötü niyetli kimselerin bulunduğu yer anlamında, daha çok birine hakaret etmek için söylenir. Zahmeti çok bir hayat süren insanlar için “çile doldurmak” deyimi kullanılmaktadır. Ayrıca bir olay, bir şey karşısında sabn kalmamış, dayanma gücü tükenmiş kimseler için de “çileden çıkma” deyimi söylenir. Eskiden bir tarikata girebilmek için kırk gün, kırk gece bir odaya kapanıp ibadet etmek gerekirdi. Kimseyle konuşmamak, çok az şey yemek şarttı. Bedene bir çeşit eziyet edilen bu devreye “çile doldurmak” denirdi. Kelimenin asıl yazılışı, “çille”dir, Farsçadır. Bu da kırk anlamında “ihl”den gelmektedir. Çile, eskidenberi uygulanagelen bir devredir. Her dinde, mezhepte, tarikatlarda vardır. Mevlevilikte dergâhın türlü hizmetlerinde çalışılır. Bu durum bin bir gün sürer. Bu zamanı dolduran kimse bir Mevlevi olmuştur artık.
Ağzının suyu akmak
Çok imrenmek.
Beleş olsun da deve tepiği olsun
Bedavadan gelen her şey hoştur.
Kan akıtmak
Kurban kesmek.
Dünyasından geçmek
Hiçbir şeyle ilgilenmemek, cansız, uyuşuk.
Kozunu oynamak
Son imkânını kullanmak.

Pages