Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Barut kesilmek
Çok kızmak.
Geçmişlerini karıştırmak
ölmüşlerini kötülemek.
Çizmeden yukarı çıkmak
Beceremeyeceği bir işe karışmak. (*)
Boyundan büyük işlere girişen, anlamadığı bir işe burnunu sokan, haddini bilmeyen kimseler için “çizmeden yukarı çıkma” derler. Apel (Apelle), İsa’dan dört yüz yıl önce Efes'te doğmuş bir ressamdır. Büyük İskender’in tablolarını yapmakla tanınmıştır. Eserlerinin tenkidini saklı yerden dinlemek âdetinde olduğu söylenir. Bir gün bir kunduracı, Apel’in yaptığı resimlerden birini tenkit eder: önce resimdeki çizmeler üzerinde görüşlerini söyler. Apel haklı bulur. Sonra kunduracının, resmin yukarı kısımlarına, teknik ve sanat tarafına geçerek; renkler üzerine, gölge, ışık üzerine de birtakım yersiz sözler söylediğini duyan ressam, dayanamayıp perde gerisinden: “Çizmeden yukarı çıkma!” diye bağırır. Bu söz Türkçeye bir deyim olarak geçer.
Bir yumup on dökmek
Çok ağlamak.
Dili dönmemek
Bir sözü söyleyememek.
Havsalası almamak, (kavrayamamak)
Aklın almaması.
Yaraya tuz biber ekmek
Bir derdi daha da çoğaltmak.
Kahpelik etmek
Sözünden dönerek birine kötülük etmek.
Bana mısın dememek
Aldırmamak.
Çıkar yol
En doğru yol, çözüm.

Pages