Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Su uyur, düşman uyumaz.
Düşmana karşı her an uyanık olmak gerektiğini anlatır.
“Dost uyur, su uyur, düşman uyumaz Bilirsin dost olmaz eski düşmana.” (Mengûşi)
Kişiyi vezir eden de kansı, rezil eden de.
Evlilikte, kadının yerinin çok önemli olduğu anlatılır.
Büyük balık küçük balığı yutar.
Güçlülerin, güçsüzleri ezdiklerini anlatır.
Çobansız koyunu kurt kapar.
Toplumların tarihinde önderlerin önemli yeri vardır. İlkel topluluklarda olduğu kadar, gelişmiş toplumlarda da bir öndere ihtiyaç duyulmaktadır. Akıllı önderler, halkının ilerlemesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Akılsız önderler de milyonlarca insanın yok olmasına sebep olmuşlardır.
“Çobansız bir sürü tizcek dağılır, / Baş giderse ayak pûyidar olmaz.” (Bedri)
Beş parmağın beşi bir değildir.
Beş parmak bir değildir; kimi uzun, kimi kısa: kimi kaim, kimi ince. Baş parmağın asıl farklı yanı, her parmağın ayrı birer hüneri olmasıdır. İnsanlar da farklı yaratılmışlardır: kimi uzun, kimi kısa; kimi şişman, kimi zayıf. İnsanların asıl farklı yanı, her insanın ayrı bir zekâsı, yeteneği olmasıdır. Bu yüzdendir ki ancak zekâları, yetenekleri ve topluma yararları oranında değer kazanırlar.
Ağaç ne kadar uzasa göğe ermez.
İnsanlar zekâ, emek ve yetenekleri ölçüsünde başarılı olabilir, toplum içinde yükselebilirler. Yeteneksiz kimseler ne kadar yükselirse yükselsinler, toplum katında pek önem kazanamazlar.
Ağır git ki yol alasın.
Acele eden yanlış yol alır. Güvenilir adımla, düşünerek, deneyerek, kollayarak davranmak gerek.
Sana taşla vurana sen aşla vur.
Kötülük edene iyilik etmeli.
Sen sen ben ben.
İnsanlar genelinde ayrımlara karşıdır; kişiler tek tek eşit koşullarda yaşamak isterler.
Acıklı başta akıl olmaz.
Sıkıntısı olan kimse sağlıklı düşünemez.

Pages